Woordenlijst
Pro-formafactuur
Ook bekend alspro formaproformafactuurbetaalverzoek
Een pro-formafactuur is een betaalverzoek dat wordt verstuurd vóór de levering van de goederen of de voltooiing van de dienst. Ondanks haar naam is ze geen factuur volgens de Belgische btw-wetgeving: ze vervangt de factuur niet en geeft de klant geen recht op btw-aftrek.
Een pro forma dient meestal om een voorschot of een vooruitbetaling te vragen. Dat mag, maar de btw-wetgeving eist het document niet en verbindt er geen gevolgen aan: een betaalverzoek maakt de btw niet opeisbaar, valt onder geen enkele btw-nummeringsregel en krijgt geen nummer uit de factuurreeks. Het verschilt van een offerte, die een aanbod is vóór de klant akkoord gaat, en van een voorschotfactuur, die een volwaardige btw-factuur is.
De betaling is wat telt. Betaalt de klant het gevraagde bedrag, dan wordt de btw opeisbaar op het ontvangen bedrag en moet uiterlijk de 15de van de volgende maand een factuur voor dat bedrag uitgereikt zijn (koninklijk besluit nr. 1, art. 4). Die factuur vermeldt de betaaldatum als die verschilt van de uitreikingsdatum, en de eindfactuur verwijst er later naar zonder de btw een tweede keer aan te rekenen.
Een pro forma valt ook buiten de verplichting tot gestructureerde e-facturatie die sinds 1 januari 2026 geldt: die verplichting betreft facturen en de documenten die ze wijzigen, zodat een pro forma niet via Peppol gaat. De factuur die wordt uitgereikt zodra het verzoek betaald is, valt wel onder de verplichting, in dezelfde gevallen als elke andere factuur.
In de praktijk
- Een betaalde pro forma als factuur behandelen is een vergissing: de betaling maakt de btw opeisbaar en doet de termijn tot de 15de van de volgende maand lopen.
- Een klant kan geen btw aftrekken op basis van een pro forma: daarvoor heeft hij de factuur nodig die op de betaling volgt.
- Betaalt de klant maar een deel van het gevraagde bedrag, dan gaat de factuur over het werkelijk ontvangen bedrag en wordt de rest apart gevraagd.
- Een pro forma wordt nooit geannuleerd met een creditnota: een creditnota moet verwijzen naar een factuur, en een pro forma is er geen.