Medecontractant en btw verlegd: factureren in de Belgische bouw

Bij de Belgische verlegging van heffing in de bouw, de medecontractantregeling (cocontractant in het Frans), verschuift de btw op bouwwerken van de aannemer naar de klant. U factureert de werken zonder btw en de klant neemt de btw op in zijn eigen aangifte. Sinds 1 januari 2023 moet de factuur een woord voor woord voorgeschreven tekst bevatten.

Dit artikel behandelt de binnenlandse regel van artikel 20 van het koninklijk besluit nr. 1 (KB nr. 1): toepassingsgebied, verplichte vermelding, Peppol-codering en de stappen in OrdoGrid. Verlegging bij diensten aan klanten in andere EU-landen is een andere regel: zie welk Belgisch btw-regime uw factuur verandert.

Medecontractant

De klant (de “contractpartij”) die volgens artikel 20 KB nr. 1 de btw verschuldigd is op de werken die hij afneemt, in plaats van de aannemer. De term beschrijft de rol van de klant. Het is geen btw-vrijstelling.

Wanneer de medecontractantregeling geldt

De drie voorwaarden van artikel 20, § 1 en § 2, KB nr. 1 moeten allemaal vervuld zijn:

Zijn de drie voorwaarden vervuld, dan is de regeling niet facultatief: de klant is de btw verschuldigd en u rekent ze niet aan.

Welke werken en handelingen eronder vallen (art. 20, § 2)

Statuut van de klant: beslissingstabel

Een particuliere klant betaalt btw tegen het tarief van de werken: 21 %, tenzij het koninklijk besluit nr. 20 een verlaagd tarief toekent. Voorbeelden zijn 6 % voor bepaalde werken aan privéwoningen, zoals de renovatie van oudere woningen of, van 1 januari 2026 tot 31 december 2030, de installatie van warmtepompen. Elk verlaagd tarief heeft eigen voorwaarden en een eigen vermelding op de factuur. Controleer ze met uw boekhouder.

Onderaanneming en gemengde werven

Elke factuur in de keten wordt afzonderlijk beoordeeld: wat u levert, en aan wie.

Neem de behandeling van de factuur die uw klant verderop in de keten uitreikt niet over. Rekent uw hoofdaannemer btw aan een particulier, dan factureert u de hoofdaannemer toch zonder btw. Een offerte kan aankondigen dat de verlegging zal gelden, maar de wettelijke vermelding hoort op de factuur.

De verplichte vermelding op de factuur (sinds 1 januari 2023)

Volgens artikel 20, § 3, KB nr. 1 vermeldt de factuur geen btw-tarief of btw-bedrag voor deze handelingen en bevat ze deze tekst, in het Nederlands:

Verlegging van heffing. Bij gebrek aan schriftelijke betwisting binnen een termijn van één maand na de ontvangst van de factuur, wordt de afnemer geacht te erkennen dat hij een belastingplichtige is gehouden tot de indiening van periodieke aangiften. Als die voorwaarde niet vervuld is, is de afnemer ten aanzien van die voorwaarde aansprakelijk voor de betaling van de verschuldigde belasting, interesten en geldboeten.

of in het Frans:

Autoliquidation : En l'absence de contestation par écrit, dans un délai d'un mois à compter de la réception de la facture, le client est présumé reconnaître qu'il est un assujetti tenu au dépôt de déclarations périodiques. Si cette condition n'est pas remplie, le client endossera, par rapport à cette condition, la responsabilité quant au paiement de la taxe, des intérêts et des amendes dus.

Gevolg van de vermelding. Betwist de klant niet schriftelijk binnen een maand na ontvangst van de factuur, dan wordt hij geacht periodieke aangiften in te dienen. Behalve bij samenspanning ontslaat dat stilzwijgen u van uw aansprakelijkheid voor die voorwaarde. Het vermoeden geldt niet voor de vraag of de werken onder artikel 20, § 2, vallen: die blijft uw verantwoordelijkheid.

In welke taal? Dat hangt af van uw zetel. In het Nederlandse taalgebied moeten de wettelijk verplichte delen van een factuur in het Nederlands staan (Vlaams decreet van 19 juli 1973), op straffe van nietigheid. Brusselse ondernemingen gebruiken Nederlands of Frans. Ondernemingen in het Franse taalgebied gaan best bij hun boekhouder na welke taalregels gelden. Justel publiceert geen geconsolideerde Duitse versie van het KB nr. 1, dus daar is geen officiële Duitse tekst beschikbaar om over te nemen: ondernemingen in het Duitse taalgebied spreken de taal best af met hun boekhouder. Een Engelse vertaling is niet de wettelijke tekst.

De andere factuurgegevens volgen artikel 5, § 1, KB nr. 1, en de gewone uitreikingstermijn geldt:

Hoe u de verlegging in een Peppol-factuur aangeeft

Sinds 1 januari 2026 moet een factuur tussen twee in België gevestigde btw-plichtigen een gestructureerde e-factuur zijn, standaard Peppol BIS. Verlegde regels gebruiken:

• btw-categorie AE (“Vat Reverse Charge”, UNCL5305), met regeltarief 0 (BR-AE-05) en btw-bedrag 0 in de AE-uitsplitsing (BR-AE-09);
• het btw-nummer van de verkoper en het btw-nummer of de wettelijke registratie-identificatie van de koper (BR-AE-02);
• een code of tekst voor de vrijstellingsreden die “Reverse charge” betekent (BR-AE-10).

De FOD Financiën vraagt uitgebreide btw-clausules zoals deze vermelding op te nemen als nota op documentniveau (BT-22) en als vrijstellingsreden (BT-120) (FAQ, vraag 11). Er is maar één nota op documentniveau toegestaan (PEPPOL-EN16931-R002): bundel alle wettelijke teksten daarin. Een klant die een factuur ontvangt met “btw verlegd” of “verlegging van heffing” zonder de uitgebreide tekst, hoort ze niet te weigeren, maar mag om een correctie vragen (FAQ, vraag 27).

Wat OrdoGrid verstuurt. OrdoGrid is via een gecertificeerd toegangspunt met Peppol verbonden. Een factuur in Régime cocontractant vertrekt met categorie AE, code VATEX-EU-AE, beide btw-nummers en de pdf van de factuur als ingebed document. Op Peppol is het gestructureerde bestand de wettelijke factuur; de pdf is alleen een bijlage. De vrijstellingsreden (BT-120) bevat de vermelding die OrdoGrid voor deze regeling afdrukt, in de documenttaal, en de enige documentnota (BT-22) bundelt die vermelding met uw Notes; een alinea die woordelijk herhaald wordt, staat er maar één keer in. Op een Nederlandstalig of Franstalig document is die vermelding de volledige tekst van artikel 20, § 3, die hierboven staat; Engelstalige en Duitstalige documenten krijgen een vertaling, omdat er in die talen geen officiële tekst bestaat (zie de tabel verderop). Bewaar de schriftelijke bevestiging van de klant dat hij periodieke aangiften indient.

Een medecontractantfactuur maken in OrdoGrid

1. Open in Klanten (Base Clients) de klant of klik op Ajouter un client (Klant toevoegen). Zet Type de client op Assujetti à la TVA (btw-plichtig) en vul het N° de TVA (btw-nummer) in. De opzoeking (badge Registre belge (BCE), de Kruispuntbank van Ondernemingen of KBO) bevestigt dat het nummer bestaat, niet dat de klant periodieke aangiften indient.
2. Ga naar Factures (Facturen) → Nouvelle facture (Nieuwe factuur) en kies de klant met Sélectionner un client (Klant selecteren).
3. Open in de zijbalk Options de TVA (btw-opties) en zet Traitement TVA op Régime cocontractant. Alle regels gaan naar 0 %. Deze labels volgen de documenttaal: in Nederlandstalige documenten ziet u “BTW-behandeling” en “Medecontractantregime”, in het Engels “VAT treatment” en “Co-contractor regime”, in het Duits “MwSt.-Behandlung” en “Mitunternehmerregelung”.
4. Voeg regels toe met Ajouter un article (Artikel toevoegen): het werk, de werf, hoeveelheid, eenheid en eenheidsprijs exclusief btw.
5. Controleer uw documenttaal (Profil entreprise → Langue des documents): in het Nederlands of het Frans zet OrdoGrid de volledige vermelding van hierboven zelf op de pdf en in het Peppol-bestand, dus u hoeft ze niet in Notes te plakken. Behoud of vervang in Notes de standaardtekst over de betaling.
6. Klik op Aperçu du PDF (pdf-voorbeeld). Controleer het btw-nummer van de klant, de volledige vermelding en of het btw-totaal op nul staat.
7. Klik op Envoyer (Verzenden), laat Envoi électronique via Peppol aangevinkt als de klant gevonden is en klik op Sauvegarder & Envoyer (Opslaan en verzenden). Volg de verzending in Peppol → Outbox: Traité betekent afgeleverd bij het toegangspunt van de klant, niet aanvaard.

OrdoGrid weigert een factuur in Régime cocontractant op te slaan zonder beide btw-nummers, en weigert die behandeling te combineren met een andere btw-behandeling op dezelfde factuur. Zet normaal belaste goederen of diensten op een aparte factuur.

In Régime cocontractant drukt de pdf de vermelding af onder de gegevens van de klant, na het label “BTW :” op een Nederlandstalig document, en het Peppol-bestand bevat dezelfde tekst. Welke tekst dat is, hangt af van de documenttaal. Voor de officiële tekst gebruikt u Nederlands of Frans (in het Nederlandse taalgebied is Nederlands sowieso verplicht):

De suggestie is geen juridische controle

OrdoGrid past Régime cocontractant nooit automatisch toe, ook niet als alle regels op 0 % staan. Houdt u Standard aan met regels op 0 % voor een Belgische btw-plichtige klant, dan stelt het blokkerende venster Erreur de conformité Peppol (Peppol-conformiteitsfout) die behandeling voor onder Régime suggéré, met de voorwaarde ervan (werken in onroerende staat voor een klant die periodieke btw-aangiften indient) en Appliquer ce régime. Het venster ziet alleen dat beide btw-nummers Belgisch zijn; het weet niet wat u verkoopt en ook niet of de klant periodieke aangiften indient. Pas de regeling alleen toe nadat u de drie voorwaarden hebt gecontroleerd. Kies anders de juiste behandeling, meestal Standard met het geldende tarief.

Rekenvoorbeeld: werken plus los verkochte materialen

Atelier Nord BV (Brussel, BE 0712.345.630) rondde op 25 september 2026 werken af in een kantoorgebouw in Anderlecht voor Bouwgroep Zuid NV (hoofdaannemer in Vilvoorde, BE 0456.789.034, kwartaalaangiften). Ze verkocht ook reservetegels, geleverd in het magazijn van de aannemer zonder plaatsing. In OrdoGrid geeft dat twee facturen, gedateerd 2 oktober 2026 (vóór de uiterste uitreikingsdatum van 15 oktober) en te betalen op 1 november 2026.

Factuur F-2026-0142, Régime cocontractant
  Sanitaire toestellen gedemonteerd en geplaatst,
  3de verdieping, Industrielaan 40, Anderlecht   1 x 5.600,00     5.600,00
  Levering en plaatsing vloertegels, zelfde werf
                                                 40 m2 x 60,00    2.400,00
  Maatstaf van heffing                                           8.000,00 EUR
  Aangerekende btw                                                   0,00 EUR
  Te betalen                                                     8.000,00 EUR
  Vermelding (Nederlandstalig document): "Verlegging van heffing. Bij gebrek aan schriftelijke betwisting ..."
  Peppol: AE-uitsplitsing, maatstaf 8.000,00, btw 0,00, VATEX-EU-AE

Factuur F-2026-0143, Standard
  Reservetegels, geleverd, zonder plaatsing      30 m2 x 40,00    1.200,00
  Btw 21 %                                                         252,00 EUR
  Totaal                                                         1.452,00 EUR

Bouwgroep Zuid betaalt € 8.000,00 + € 1.452,00 = € 9.452,00. Voor F-2026-0142 neemt ze de btw op in de aangifte over het tijdvak waarin de btw opeisbaar werd (art. 20, § 4): het derde kwartaal van 2026, want de werken waren in september voltooid. Tegen 21 % is dat € 1.680,00 (21 % × € 8.000,00), aftrekbaar voor zover ze recht op aftrek heeft.

F-2026-0142 stond op 2 oktober 2026 op Traité: de klant kon zijn statuut dus tot 2 november 2026 schriftelijk betwisten. Had Atelier Nord 21 % aangerekend op de werken met de vermelding, dan stond er € 9.680,00 voor de werken alleen, met tegenstrijdige tekst en bedragen.

Randgevallen en veelgemaakte fouten

Welke bewijsstukken u bewaart

• De bestelbon of het contract met de omschrijving van de werken en het adres van de werf: die toont waarom artikel 20, § 2, geldt.
• Het btw-nummer van de klant en, als aanbevolen praktijk, zijn schriftelijke bevestiging dat hij periodieke aangiften indient (bijvoorbeeld een clausule in de bestelbon), of elk bericht dat het tegendeel zegt.
• De factuur zoals uitgereikt. Bij Peppol-verzendingen archiveert OrdoGrid de exacte XML en pdf; download ze via Peppol → Outbox.
• De afleverdatum (Traité) of de e-maildatum: de betwistingstermijn van een maand loopt vanaf de ontvangst.
• Elke schriftelijke betwisting en hoe u ze hebt afgehandeld (creditnota, nieuwe factuur).

Bewaar facturen zeven jaar vanaf 1 januari van het jaar na de uitreiking (Btw-Wetboek, art. 60, gewijzigd door de wet van 18 december 2025); voor stukken die verband houden met de herziening van de btw-aftrek op onroerende goederen gelden langere termijnen (15 of 25 jaar). OrdoGrid biedt geen garantie voor wettelijke archivering: bewaar uw eigen kopie. Voor de vermeldingen die elke factuur nodig heeft, zie verplichte wettelijke vermeldingen.

Veelgestelde vragen

Geldt de medecontractantregeling ook bij onderaanneming?

Ja, als u werken uit artikel 20, § 2, factureert aan een hoofdaannemer die periodieke btw-aangiften indient. De factuur van de hoofdaannemer aan een particulier bevat wel btw.

Volstaat een korte of Engelstalige vermelding van de verlegging?

Nee. Sinds 1 januari 2023 schrijft artikel 20, § 3, KB nr. 1 een volledige tekst voor in het Nederlands (beginnend met “Verlegging van heffing”) of in het Frans (beginnend met “Autoliquidation”). Zonder die tekst speelt het vermoeden dat u beschermt niet.

Bestaat er een officiële Duitse versie van de vermelding?

Justel publiceert geen geconsolideerde Duitse versie van het koninklijk besluit nr. 1, dus dit artikel citeert er geen. Gebruik de Nederlandse of Franse tekst volgens de taalregels voor uw zetel. In OrdoGrid krijgen Duitstalige documenten een vertaling; kies Nederlands of Frans als Langue des documents (documenttaal) om de officiële tekst af te drukken.

Kan één factuur verlegde werken en goederen met btw combineren?

Een factuur kan meerdere btw-behandelingen bevatten, elk met een eigen maatstaf. OrdoGrid aanvaardt maar één behandeling per factuur in Régime cocontractant: reik twee facturen uit.

Geldt de regeling voor particulieren of vzw’s?

Nee. Een particulier, of een vzw die geen periodieke btw-aangiften indient, betaalt btw op de factuur: 21 %, tenzij een verlaagd tarief geldt.

Wat moet mijn klant met de btw doen?

Hij neemt de btw op in de aangifte over het tijdvak waarin ze opeisbaar werd en trekt ze af voor zover hij recht op aftrek heeft. Heeft hij uw factuur niet ontvangen op de 15de van de maand na de maand waarin de btw opeisbaar werd, dan moet hij tegen die datum een eigen stuk opmaken (KB nr. 1, art. 9).

Wat als de klant de factuur binnen de maand betwist?

Controleer zijn statuut. Dient hij geen periodieke aangiften in, crediteer dan de factuur en reik een nieuwe uit met btw. Gaat de betwisting over de werken zelf, vraag het dan uw boekhouder.